​Bán hàng đa cấp là gì? Quy định về kinh doanh đa cấp là gì?

Kinh doanh đa cấp là gì? Đa cấp có hợp pháp không?

1. Đa cấp nghĩa là gì?
Kinh doanh đa cấp là mô hình bán hàng dựa trên mạng lưới nhiều tầng, trong đó người tham gia vừa trực tiếp bán sản phẩm cho khách hàng, vừa có thể nhận hoa hồng và lợi ích kinh tế từ kết quả kinh doanh của chính mình cũng như của những người thuộc hệ thống do mình phát triển.

2. Kinh doanh đa cấp có hợp pháp không?
Theo Điều 4 Nghị định 40/2018/NĐ-CP, hoạt động bán hàng đa cấp tại Việt Nam chỉ được phép áp dụng đối với hàng hóa. Những sản phẩm không phải là hàng hóa hoặc thuộc nhóm bị cấm sẽ không được kinh doanh theo phương thức đa cấp (trừ khi pháp luật có quy định khác), bao gồm: thuốc, thiết bị y tế, thuốc thú y và thuốc thú y thủy sản, thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất và chế phẩm diệt côn trùng, hóa chất nguy hiểm, các chất diệt khuẩn hạn chế hoặc cấm sử dụng trong gia dụng và sản phẩm nội dung thông tin số.

Như vậy, mô hình đa cấp vẫn hợp pháp tại Việt Nam nếu tuân thủ đúng quy định. Ngược lại, việc kinh doanh đa cấp đối với sản phẩm bị cấm hoặc không phải hàng hóa sẽ bị xem là vi phạm pháp luật.

Điều kiện kinh doanh đa cấp theo quy định pháp luật

1. Điều kiện đối với doanh nghiệp bán hàng đa cấp
Doanh nghiệp chỉ được tổ chức kinh doanh theo phương thức đa cấp khi đã được cấp Giấy phép kinh doanh bán hàng đa cấp. Theo Điều 7 Nghị định 40/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 18/2023/NĐ-CP), doanh nghiệp cần đáp ứng các yêu cầu sau:

• Là doanh nghiệp được thành lập hợp pháp tại Việt Nam và chưa từng bị thu hồi giấy phép bán hàng đa cấp.
• Có vốn điều lệ tối thiểu 10 tỷ đồng.
• Những người như chủ sở hữu, thành viên góp vốn, cổ đông hoặc người đại diện theo pháp luật không từng giữ vị trí tương tự tại doanh nghiệp đa cấp đã bị thu hồi giấy phép.
• Thực hiện ký quỹ tại ngân hàng số tiền tương đương 5% vốn điều lệ nhưng không thấp hơn 10 tỷ đồng.
• Chuẩn bị đầy đủ hợp đồng tham gia, quy tắc hoạt động, kế hoạch trả thưởng và chương trình đào tạo, bảo đảm minh bạch và đúng pháp luật.
• Có hệ thống công nghệ thông tin quản lý người tham gia và website chính thức công bố thông tin doanh nghiệp, hoạt động đa cấp.
• Thiết lập kênh tiếp nhận và giải quyết khiếu nại của người tham gia bán hàng.
• Hoàn thiện hồ sơ xin cấp phép và chịu trách nhiệm về tính trung thực của hồ sơ.
• Trường hợp có nhà đầu tư nước ngoài, các nhà đầu tư phải có ít nhất 3 năm kinh nghiệm hoạt động bán hàng đa cấp liên tục tại nước ngoài.

• Đang cư trú tại Việt Nam và có đầy đủ năng lực hành vi dân sự theo quy định pháp luật.
• Không thuộc các trường hợp bị cấm tham gia, bao gồm:
  • Đang chấp hành hình phạt tù.
  • Có tiền án về các tội như: sản xuất, buôn bán hàng giả hoặc hàng cấm; quảng cáo gian dối; lừa đảo chiếm đoạt tài sản; lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản; chiếm giữ trái phép tài sản; hoặc vi phạm quy định về kinh doanh đa cấp.
  • Người nước ngoài chưa có giấy phép lao động hợp pháp tại Việt Nam gắn với doanh nghiệp đa cấp (trừ trường hợp được miễn).
  • Đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi bị cấm trong hoạt động đa cấp nhưng chưa hết thời hạn được coi là chưa bị xử phạt.
  • Thuộc nhóm đối tượng bị hạn chế theo quy định đối với doanh nghiệp đa cấp.
  • Cán bộ, công chức theo quy định của pháp luật.

Dấu hiệu nhận biết bán hàng đa cấp bất chính

• Yêu cầu người tham gia nộp tiền, đặt cọc hoặc mua số lượng hàng lớn để được ký hợp đồng.
• Trả thưởng chủ yếu dựa vào việc tuyển người, không phải từ hoạt động bán hàng.
• Không chi trả hoa hồng hợp pháp cho người tham gia mà không có lý do chính đáng.
• Cung cấp thông tin sai lệch về kế hoạch trả thưởng, thu nhập hoặc công dụng sản phẩm.
• Cho phép một người giữ nhiều mã số kinh doanh hoặc ký nhiều hợp đồng.
• Tổ chức chương trình khuyến mại theo mô hình nhiều cấp nhằm mở rộng mạng lưới.
• Yêu cầu người tham gia từ bỏ quyền lợi hoặc cho phép doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ.
• Kinh doanh sản phẩm bị cấm bán theo phương thức đa cấp hoặc không phải hàng hóa.
• Không sử dụng hệ thống quản lý người tham gia đã đăng ký với cơ quan chức năng.
• Mua bán, chuyển nhượng mạng lưới người tham gia trái phép.
• Tổ chức hội thảo, đào tạo đa cấp khi chưa có giấy phép.

• Thu tiền, yêu cầu đặt cọc để mời người khác tham gia.
• Quảng bá sai sự thật về lợi ích hoặc sản phẩm.
• Tự ý tổ chức hội thảo, đào tạo khi chưa được doanh nghiệp ủy quyền.
• Lôi kéo người từ hệ thống khác hoặc dụ dỗ bằng lợi ích không có thật.
• Lợi dụng chức vụ, uy tín, nghề nghiệp để ép buộc người khác tham gia.
• Hoạt động tại địa phương chưa được doanh nghiệp đăng ký.
• Tham gia hoặc quảng bá cho tổ chức đa cấp chưa có giấy phép.

Nhận diện sớm các dấu hiệu trên sẽ giúp tránh rủi ro khi tiếp cận mô hình kinh doanh đa cấp.

Các câu hỏi thường gặp về hệ thống và mô hình đa cấp

1. Làm đa cấp là gì?
Làm đa cấp là tham gia vào mô hình kinh doanh theo mạng lưới nhiều tầng, trong đó người tham gia vừa bán sản phẩm, vừa có thể nhận hoa hồng và lợi ích kinh tế từ kết quả kinh doanh của bản thân và của những người trong hệ thống do mình phát triển.
2. Đa cấp có hợp pháp không?
Hoạt động bán hàng đa cấp là hợp pháp tại Việt Nam nếu tuân thủ đúng quy định pháp luật. Tuy nhiên, việc kinh doanh theo mô hình này sẽ bị coi là vi phạm nếu sản phẩm không phải là hàng hóa hoặc thuộc nhóm hàng hóa bị cấm kinh doanh theo phương thức đa cấp.
3. Hàng đa cấp là gì?
Sản phẩm được bán theo hình thức đa cấp phải là hàng hóa hợp pháp. Một số nhóm sản phẩm không được phép kinh doanh đa cấp gồm: thuốc, thiết bị y tế, thuốc thú y và thủy sản, thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất và chế phẩm diệt côn trùng, hóa chất nguy hiểm, chất diệt khuẩn bị hạn chế hoặc cấm trong gia dụng và sản phẩm nội dung số.
4. Thuốc thú y có được bán theo đa cấp không?
Không. Thuốc thú y thuộc nhóm hàng hóa bị cấm kinh doanh theo phương thức đa cấp.
5. Người nước ngoài có được tham gia bán hàng đa cấp tại Việt Nam không?
Người nước ngoài có thể tham gia nếu cư trú hợp pháp tại Việt Nam, có giấy phép lao động gắn với doanh nghiệp đa cấp (trừ trường hợp được miễn) và không thuộc các trường hợp bị cấm theo quy định pháp luật.