Quy định về thuế tối thiểu toàn cầu là gì? IIR - QDMTT là gì?

Đây là vấn đề đang được nhiều doanh nghiệp FDI và tập đoàn đa quốc gia đặc biệt quan tâm khi Việt Nam chính thức áp dụng cơ chế thuế tối thiểu toàn cầu theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu. Theo đó, các tập đoàn có doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 750 triệu euro trở lên sẽ phải đảm bảo mức thuế suất tối thiểu 15%.

Trong cơ chế này, QDMTT (Thuế tối thiểu nội địa đạt chuẩn) cho phép Việt Nam thu phần thuế bổ sung đối với các doanh nghiệp đang hưởng ưu đãi thuế thấp hơn 15%, thay vì để quốc gia của công ty mẹ thu khoản chênh lệch đó. Bên cạnh đó, IIR (Quy định tổng hợp thu nhập chịu thuế tối thiểu) là cơ chế cho phép quốc gia nơi đặt công ty mẹ thu phần thuế còn thiếu từ công ty con ở nước ngoài nếu mức thuế thực tế chưa đạt tối thiểu toàn cầu. Việc hiểu rõ các quy định này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động kê khai, tính toán và hạn chế rủi ro về thuế quốc tế và nghĩa vụ thuế TNDN bổ sung.

Thuế tối thiểu toàn cầu là gì? Khái niệm IIR và QDMTT theo Nghị định 236

Nghị định 236 quy định chi tiết về thuế tối thiểu toàn cầu, bao gồm đối tượng áp dụng, phương pháp xác định thuế bổ sung, cơ chế QDMTT và quy định về IIR đối với các tập đoàn đa quốc gia hoạt động tại Việt Nam.

Nội dung nổi bật:

I. Cơ sở pháp lý

• Nghị quyết 107/2023/QH15 về việc áp dụng thuế TNDN bổ sung theo cơ chế chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu;
• Nghị định 236/2025/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết thi hành Nghị quyết 107 liên quan đến thuế tối thiểu toàn cầu.

II. Thuế tối thiểu toàn cầu là gì?

Thuế tối thiểu toàn cầu (Global Minimum Tax) là cơ chế yêu cầu các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu euro trở lên phải chịu mức thuế tối thiểu 15% trên lợi nhuận toàn cầu. Tại Việt Nam, cơ chế này được triển khai thông qua quy định về thuế TNDN bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT).

III. Quy định về QDMTT theo Nghị định 236

QDMTT áp dụng đối với các đơn vị hợp thành của tập đoàn đa quốc gia đang hoạt động và cư trú thuế tại Việt Nam. Nếu tập đoàn có nhiều đơn vị tại Việt Nam thì một đơn vị sẽ đại diện kê khai và xác định nghĩa vụ thuế bổ sung cho toàn bộ nhóm.

Thuế QDMTT được tính dựa trên:

• Thuế suất tối thiểu 15%;
• Thuế suất thực tế;
• Thu nhập ròng;
• Khoản giảm trừ tiền lương và tài sản hữu hình.

Trong giai đoạn chuyển tiếp từ năm 2024 đến 2032, tỷ lệ giảm trừ tài sản và tiền lương được áp dụng ở mức cao hơn trước khi giảm dần về 5%.

IV. IIR là gì?

IIR (Income Inclusion Rule) là quy định tổng hợp thu nhập chịu thuế tối thiểu. Theo đó, công ty mẹ tại Việt Nam có thể phải kê khai và nộp phần thuế bổ sung liên quan đến các công ty con ở nước ngoài có mức thuế thực tế thấp hơn 15%.

V. Quy định chuyển tiếp và giảm trừ trách nhiệm

Nghị định 236 cũng bổ sung nhiều cơ chế hỗ trợ trong giai đoạn đầu áp dụng như:

• Cơ chế Safe Harbour;
• Giảm trừ trách nhiệm theo báo cáo CbCR;
• Miễn xác định thuế bổ sung trong một số trường hợp doanh thu và thu nhập thấp;
• Quy định xử lý thuế hoãn lại trong thời gian chuyển tiếp.

VI. Một số vấn đề doanh nghiệp cần lưu ý

Doanh nghiệp thuộc phạm vi áp dụng cần rà soát:

• Thuế suất thực tế;
• Cấu trúc tập đoàn;
• Chính sách ưu đãi thuế hiện hành;
• Nghĩa vụ kê khai QDMTT và IIR;
• Hồ sơ xác định thuế bổ sung theo quy định mới.

Các bài viết liên quan