Nghị định 296 về các biện pháp Cưỡng Chế hành chính là gì?

Đây là câu hỏi được nhiều cá nhân, tổ chức quan tâm trong bối cảnh pháp luật về xử lý vi phạm hành chính ngày càng được hoàn thiện và siết chặt hiệu lực thi hành. Nghị định 296/2025/NĐ-CP được Chính phủ ban hành nhằm quy định cụ thể các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với trường hợp người vi phạm không tự giác chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Thông qua nghị định này, Nhà nước thiết lập cơ chế pháp lý rõ ràng để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, hạn chế tình trạng nhờn luật trong thực tiễn.

Theo quy định, cưỡng chế hành chính chỉ được áp dụng khi đã có quyết định xử phạt hợp pháp và người vi phạm không thực hiện đúng nghĩa vụ. Các biện pháp cưỡng chế hành chính bao gồm khấu trừ lương, thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản, kê biên tài sản để bán đấu giá và thu tiền, tài sản do bên thứ ba đang giữ. Việc áp dụng cưỡng chế phải tuân thủ đúng trình tự, thẩm quyền, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức liên quan. Có thể khẳng định, Nghị định 296/2025/NĐ-CP giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính và tăng cường kỷ cương pháp luật trong xã hội.

Cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính là gì?

1. Cưỡng chế hành chính là gì?

Cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính được hiểu là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền sử dụng các biện pháp mang tính bắt buộc theo quy định của pháp luật nhằm yêu cầu cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm phải thực hiện đầy đủ quyết định xử phạt đã được ban hành, trong trường hợp người vi phạm không tự nguyện chấp hành hoặc cố tình trì hoãn việc thi hành.
Có thể bạn quan tâm: Bị cưỡng chế hóa đơn là gì?

2. Cưỡng chế hành chính được áp dụng trong những trường hợp nào?

Căn cứ Điều 2 Nghị định 296/2025/NĐ-CP, biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức trong nước hoặc nước ngoài bị xử phạt vi phạm hành chính tại Việt Nam nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ theo:

• Quyết định xử phạt vi phạm hành chính;

• Quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm;

• Quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm trong trường hợp không ban hành quyết định xử phạt hoặc không tự nguyện hoàn trả chi phí cho cơ quan đã thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.

Có thể bạn quan tâm:
Mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông;
Quy định xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn;
Quy định về án phí hành chính.

Các biện pháp cưỡng chế hành chính theo Nghị định 296/2025/NĐ-CP

Căn cứ Điều 10, Điều 15, Điều 17 và Điều 20 Nghị định 296/2025/NĐ-CP, pháp luật hiện hành quy định 04 biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Mỗi biện pháp được áp dụng tùy theo điều kiện, hoàn cảnh và khả năng thi hành của người vi phạm.

1. Cưỡng chế khấu trừ một phần tiền lương, thu nhập

Đối tượng bị áp dụng bao gồm cán bộ, công chức, viên chức; người công tác trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, tổ chức cơ yếu; người lao động có thu nhập tại cơ quan, tổ chức; người lao động làm việc ngắn hạn; người đang hưởng lương hưu.

Mức khấu trừ được xác định như sau:

• Đối với tiền lương, lương hưu: mức khấu trừ tối đa 30% số tiền thực nhận hàng tháng;

• Đối với các khoản thu nhập khác: mức khấu trừ tối đa 50% tổng thu nhập hàng tháng.

Việc khấu trừ phải bảo đảm điều kiện sinh hoạt tối thiểu cho người bị cưỡng chế và người mà họ có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định pháp luật.

2. Cưỡng chế khấu trừ tiền trong tài khoản, tiền gửi

Biện pháp này được áp dụng đối với người bị cưỡng chế có tài khoản hoặc tiền gửi tại Kho bạc Nhà nước, tổ chức tín dụng hoặc ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.

Trong thời hạn 01 ngày làm việc kể từ khi ban hành quyết định cưỡng chế, ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước thực hiện phong tỏa tài khoản tương ứng với số tiền phải nộp phạt. Trường hợp số dư không đủ, tài khoản sẽ bị phong tỏa toàn bộ. Sau khi thông báo cho người bị cưỡng chế, trong vòng 05 ngày làm việc, tổ chức tín dụng sẽ trích tiền nộp vào ngân sách nhà nước và thông báo cho người ra quyết định cưỡng chế. Việc phong tỏa sẽ được chấm dứt trong vòng 03 ngày làm việc kể từ khi hoàn tất khấu trừ.

3. Cưỡng chế kê biên tài sản để bán đấu giá

Biện pháp kê biên được áp dụng khi người vi phạm có tài sản đủ giá trị để thi hành quyết định xử phạt, quyết định khắc phục hậu quả và chi phí cưỡng chế. Trường hợp không có tài sản tương ứng, cơ quan có thẩm quyền có thể kê biên nhiều tài sản hoặc một tài sản có giá trị lớn hơn, nếu tài sản đó không thể chia nhỏ hoặc việc chia tách làm giảm giá trị đáng kể.

Các tài sản có thể bị kê biên bao gồm quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất, vốn góp, phương tiện giao thông, hoa lợi… Trong khi đó, pháp luật loại trừ kê biên đối với các tài sản thiết yếu, tài sản quốc phòng – an ninh, tài sản đang thế chấp, cũng như các vật dụng cần thiết cho sinh hoạt của cá nhân hoặc hoạt động thiết yếu của tổ chức.

4. Cưỡng chế thu tiền, tài sản do bên thứ ba đang quản lý

Biện pháp này được áp dụng khi có căn cứ xác định người vi phạm cố ý tẩu tán tài sản bằng cách giao cho cá nhân, tổ chức khác nắm giữ. Trường hợp bên thứ ba tự nguyện giao nộp tài sản theo quyết định cưỡng chế, cơ quan thi hành sẽ lập biên bản ghi nhận. Việc cưỡng chế vẫn được tiến hành ngay cả khi người bị cưỡng chế hoặc bên thứ ba vắng mặt, nhưng phải có đại diện UBND cấp xã hoặc người chứng kiến theo quy định.

Trong trường hợp cá nhân, tổ chức cho rằng quyết định hành chính hoặc quyết định cưỡng chế trái pháp luật, họ có quyền thực hiện khiếu nại hành chính để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo trình tự, thủ tục luật định.

Một số câu hỏi thường gặp về cưỡng chế thi hành xử phạt vi phạm hành chính

1. Ai có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế thi hành xử phạt vi phạm hành chính?

Căn cứ Điều 87 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, được sửa đổi, bổ sung tại Khoản 16 Điều 1 Luật sửa đổi năm 2025, thẩm quyền cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính thuộc về các chủ thể sau:

• Người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính là người đứng đầu cơ quan, đơn vị hoặc cấp trưởng;

• Kiểm toán trưởng, Kiểm toán Nhà nước có quyền ra quyết định cưỡng chế đối với các quyết định xử phạt do mình hoặc cấp dưới ban hành;

• Người có thẩm quyền thuộc cơ quan tiếp nhận quyết định xử phạt, có trách nhiệm trực tiếp ban hành quyết định cưỡng chế hoặc báo cáo cấp trên để xem xét, quyết định;

• Cấp phó của người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, trong trường hợp được giao quyền theo quy định pháp luật.

2. Trường hợp đã hết thời hiệu thi hành quyết định xử phạt thì có tiếp tục cưỡng chế không?

Theo quy định tại Điều 74 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, được sửa đổi bởi Khoản 36 Điều 1 Luật sửa đổi năm 2020, thời hiệu thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính được tính kể từ ngày ban hành cho đến khi quyết định đó còn hiệu lực pháp luật.

Khi quyết định xử phạt đã hết hiệu lực, cơ quan có thẩm quyền không tiếp tục áp dụng biện pháp cưỡng chế, ngoại trừ các trường hợp vẫn phải thực hiện tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hoặc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

3. Hiện nay có bao nhiêu biện pháp cưỡng chế thi hành xử phạt hành chính?

Theo quy định pháp luật hiện hành, có 04 biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, bao gồm:

• Khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập;

• Khấu trừ tiền trong tài khoản hoặc tiền gửi;

• Kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để tổ chức bán đấu giá;

• Thu tiền, tài sản của người bị cưỡng chế do cá nhân, tổ chức khác đang quản lý.

Qua việc phân tích các quy định pháp luật hiện hành, có thể thấy Nghị định 296 về các biện pháp Cưỡng Chế hành chính là gì? không chỉ là vấn đề mang tính lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn rất lớn trong công tác quản lý nhà nước. Nghị định đã quy định cụ thể các biện pháp cưỡng chế nhằm bảo đảm quyết định xử phạt vi phạm hành chính được thi hành nghiêm túc, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cá nhân, tổ chức. Đối với doanh nghiệp và người lao động, việc hiểu đúng các quy định này giúp hạn chế rủi ro pháp lý, đặc biệt trong các vấn đề liên quan đến thuế, bảo hiểm xã hội. Trong quá trình tìm hiểu pháp luật và thực hành nghiệp vụ, người học có thể kết hợp học kế toán cho người chưa biết gì để nắm vững nền tảng, đồng thời sử dụng dịch vụ kế toán trọn gói của Kế Toán Minh Việt nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật một cách hiệu quả. Bên cạnh đó, việc hiểu rõ Cách tính tiền lãi chậm đóng - trốn đóng BHXH, BHTN, BHYT cũng là nội dung quan trọng giúp doanh nghiệp phòng tránh các biện pháp xử phạt và cưỡng chế không mong muốn.

Các bài viết liên quan